Zwrot za odwołany lot opłacony voucherem – wyrok niemieckiego sądu

Niemiecki Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) w wyroku z dnia 16 stycznia 2025 r. (sprawa IX ZR 236/23) orzekł, iż w przypadku odwołania lotu pasażer może żądać zwrotu opłaty za przewóz w formie pieniężnej również wtedy, gdy lot opłacił przy użyciu bonu wystawionego przez przewoźnika lotniczego w związku z zaburzeniem poprzedniego lotu tego pasażera.

Zasady zwrotu kosztów a forma vouchera

Kwestia zwrotu kosztu biletu uregulowana jest w rozporządzeniu (WE) nr 261/2004. W myśl tego rozporządzenia wypłata odszkodowania i zwrotu kosztu biletu następuje w formie pieniężnej (przelewem/gotówką), zaś wypłata w formie bonu (np. środków do wykorzystania na koncie zarejestrowanym u linii lotniczej) może nastąpić wyłącznie za pisemną zgodą pasażera. Co istotne, w okolicznościach sprawy rozstrzyganej przez niemiecki sąd przewoźnik lotniczy wystawił voucher o wartości odpowiadającej całkowicie kwocie pierwotnej rezerwacji pasażera, którą ten opłacił pieniężnie. Tym samym problematyka niniejszej sprawy sprowadzała się w istocie do ustalenia, czy uprzednia zgoda pasażera na wypłatę środków w formie bonu rozciąga się również na loty opłacone tym bonem.

Lot alternatywny jako niezależna rezerwacja

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej lot alternatywny zagwarantowany w związku z zaburzonym lotem pozostaje bez związku z pierwotnym lotem – jeżeli np. pasażer zdecyduje się na zmianę planu podróży (zaakceptuje zaoferowany mu lot alternatywny), a lot alternatywny również zostanie odwołany lub opóźniony, pasażer ten uzyskuje nowe prawo do odszkodowania, niezależne od odszkodowania z tytułu odwołania lub opóźnienia pierwotnego lotu. W przypadku każdego lotu odbywanego przez danego pasażera mowa zatem o oddzielnej operacji lotniczej, co do której rozporządzenie (WE) nr 261/2004 przyznaje osobne, niezależne od siebie prawa. Zgoda na wypłatę środków w formie bonu musi zostać udzielona w związku z konkretnym lotem i nie może być rozciągana na inne loty (w tej materii warto zwrócić uwagę na wyroki TSUE w sprawach C‑76/23 i C‑642/23), toteż środki za lot alternatywny – będący każdorazowo niezależnym rejsem od lotu pierwotnego – bez jakiegokolwiek oświadczenia pasażera co do formy zwrotu, wyrażonego po zaburzeniu tego lotu, mogą być wypłacone wyłącznie w formie pieniężnej.

Znaczenie wyroku dla polskich pasażerów

Naturalnie orzeczenie niemieckiego sądu nie jest jakkolwiek wiążące dla naszych rodzimych sądów, jednakże argumentacja użyta w uzasadnieniu omawianego wyroku może stanowić wskazówkę interpretacyjną dla polskiego sądu i powołanie się na orzeczenie niemieckiego sądu najwyższego może wzmocnić argumentację pasażera. Przepisy, na których opierał się Federalny Trybunał Sprawiedliwości, obowiązują bowiem również w Polsce.