Wady konstrukcyjne samolotów a odszkodowanie dla pasażerów

Zaburzenia lotów spowodowane nagłą akcją serwisową samolotów Airbus najprawdopodobniej nie będą uzasadniały roszczenia odszkodowawczego pasażerów. O ile bowiem usterki techniczne co do zasady nie stanowią nadzwyczajnej okoliczności w myśl rozporządzenia (WE) nr 261/2004, tak wyjątkiem od tej zasady jest zaistnienie usterki wskutek zderzenia z ciałem obcym, sabotażu czy występowania ukrytej wady konstrukcyjnej maszyny lotniczej. W niniejszym przypadku zaś mowa o jednakowej usterce technicznej występującej w szeregu maszyn lotniczych, czyli wadzie konstrukcyjnej.

Wady konstrukcyjne w świetle orzecznictwa TSUE

Ukryte wady konstrukcyjne stanowią nadzwyczajną okoliczność i w zdecydowanej większości przypadków uzasadniają zwolnienie przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności odszkodowawczej. Taka interpretacja pojawiła się już w jednym z pierwszych wyroków TSUE dotyczących rozporządzenia (WE) nr 261/2004, tj. wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2008 r. (C-549/07), przy czym tę materię omawiają także orzeczenia o sygnaturze C-385/23 i C-411/23. W świetle tych orzeczeń samo stwierdzenie, że dana usterka techniczna stanowiła wadę konstrukcyjną w konkretnym przypadku, nie zwalnia jednak automatycznie przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty odszkodowania. Jednym z kryteriów oceny jest bowiem to, czy przewoźnik lotniczy podjął wszelkie racjonalne środki celem uniknięcia zaburzenia lotu czy ograniczenia wymiaru opóźnienia w dotarciu do miejsca docelowego przez pasażera.

Indywidualna ocena działań przewoźnika

Ocena, czy przewoźnik lotniczy podjął wszystkie możliwe dla siebie działania mające na celu zminimalizowanie opóźnienia pasażera w dotarciu do jego miejsca docelowego, powinna być dokonana w każdym przypadku indywidualnie na podstawie okoliczności sprawy. Na bazie praktyki sądowej można stwierdzić, że w sytuacji, w której na zakłócenie lotu wpływ miała wada konstrukcyjna maszyny, kilkugodzinne opóźnienia nie będą obciążać przewoźnika. Jednakże opóźnienia rzędu jednego dnia (lub dłuższe) potencjalnie mogłyby już uzasadniać roszczenie pasażera. Przy czym należy pamiętać, że każdy przypadek należy badać indywidualnie, a w szczególności to, w jakim czasie i jakie działania przewoźnik podjął, aby ograniczyć zakłócenie w podróży pasażera, oraz jakie miał faktyczne możliwości zminimalizowania niedogodności. W tym kontekście najczęściej weryfikuje się, czy przewoźnik dysponował zastępczymi (awaryjnymi) maszynami i czy skorzystanie z nich było technicznie i ekonomicznie wykonalne, a także czy przewoźnik miał możliwość wynajęcia samolotu od innego podmiotu. Biorąc jednak pod uwagę, że floty przewoźników składają się najczęściej z szeregu takich samych maszyn, nawet posiadanie zastępczych samolotów niekoniecznie pozwoli na pokrycie wszystkich braków flotowych.