Planowane zmiany w rozporządzeniu 261/2004 – co czeka pasażerów?

Jeszcze pół roku temu nagłówki medialne straszyły pasażerów lotniczych niekorzystnymi zmianami w zakresie ich praw do odszkodowania i pomocy wynikających z rozporządzenia (WE) nr 261/2004. I faktycznie, choć Polska w ramach prezydencji w Radzie Unii Europejskiej za jeden z celów postawiła sobie reformę praw pasażerów, to pod płaszczykiem zmian mających wynikać z nieskuteczności obecnych rozwiązań zaproponowano przepisy, które jawnie były inspirowane sugestiami linii lotniczych, czyniąc wspomniane rozporządzenie w kontekście odszkodowań lotniczych w dużej mierze bezcelowym.

Kontrowersyjne propozycje Rady UE

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w ramach propozycji Rady UE sprzed pół roku przede wszystkim znacząco wydłużono czas opóźnienia uprawniający do odszkodowania, tj. do 4 godziny dla lotów do 3500 km oraz 6 godzin dla lotów powyżej 3500 km wykraczających poza obszar Unii Europejskiej. Pierwotne 250, 400 i 600 euro odszkodowania chciano zamienić na 300 i 500 euro. Rada UE przedstawiła nadto swoją interpretację pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności”, zrównując to pojęcie z "pechem" czy "siłą wyższą” i traktując za okoliczności uzasadniające zwolnienie z odpowiedzialności odszkodowawczej zdarzenia, które TSUE uznał wcześniej za obciążające przewoźnika lotniczego.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego – utrzymanie ochrony

Na szczęście Parlament Europejski stanowczo skrytykował projekt Rady UE i w swojej propozycji pozostawił wyłącznie te zmiany, które są faktycznie na korzyść pasażerów, proponując również swoje rozwiązania. Wśród poprawek sugerowanych przez Parlament Europejski warto odnotować nade wszystko utrzymanie obecnych progów czasowych odszkodowania za opóźnienie (tj. progu 3-godzinnego) oraz nowe progi kwotowe odszkodowania – 300 (w miejsce 250), 400 i 600 euro. W sposób korzystniejszy dla pasażera zinterpretowano także kwestię nadzwyczajnych okoliczności.

Bagaż, poprawki danych i klauzula "no show"

Co więcej, uregulowana ma zostać kwestia darmowego przedmiotu osobistego, darmowego bagażu podręcznego, darmowej odprawy, możliwości skorygowania błędów w pisowni imienia i nazwiska pasażera do 48 godzin przed wylotem czy zakazu stosowania tzw. klauzuli "no show", która pozwala przewoźnikowi na anulowanie wszystkich lotów w ramach jednej rezerwacji, jeżeli pasażer nie stawi się na jeden z poprzedzających odcinków podróży.

Przewidziano również zmiany w przepisach dotyczących zwrotu kosztów podróży i opieki, przy czym tu warto zaznaczyć, że kwestia ta już obecnie jest uregulowana w stopniu gwarantującym ochronę praw pasażerów. Parlament Europejski dąży także do wzmocnienia praw osób niepełnosprawnych i podróżujących z dziećmi.

Zunifikowana procedura reklamacyjna i czas na przedawnienie

Rewolucyjne mają być zmiany w procedurze reklamacyjnej i procesie dochodzenia odszkodowania przez pasażera. Dotychczas autonomię regulowania tej materii pozostawiono krajom Unii Europejskiej. Parlament Europejski proponuje zunifikowanie procedur na poziomie europejskim i przede wszystkim wyraża wolę wprowadzenia krótkiego, jednorocznego terminu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie. O ile zmiana ta może być rozpatrywana przez państwa członkowskie jako kontrowersyjna (w większości państw UE obowiązuje kilkuletni termin przedawnienia), z perspektywy Polski, w której już teraz obowiązuje roczny termin przedawnienia, może być oceniana pozytywnie. W projekcie zaproponowano bowiem, by pasażer miał 1 rok na złożenie reklamacji przewoźnikowi lotniczemu. Odmowa wypłaty odszkodowania przez przewoźnika lotniczego spowoduje z kolei, iż pasażer od momentu powzięcia o tym informacji będzie miał kolejny rok na skierowanie sprawy do sądu bądź innego organu. W istocie więc pasażerom podróżującym z czy do Polski wydłużony zostanie czas na dochodzenie odszkodowania. Ponadto ułatwieniem dla pasażerów ma być obowiązek automatycznego przesyłania przez przewoźników lotniczych formularzy reklamacyjnych pasażerom, którzy doznali zaburzenia w podróży.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Podobnie jak w przypadku projektu Rady Unii Europejskiej ponownie należy podkreślić, że na obecnym etapie wymienione regulacje to wyłącznie propozycja zmian. W przedmiocie nowego kształtu przepisów dotyczących pasażerów lotniczych musi istnieć konsensus między Radą Unii Europejskiej a Parlamentem Europejskim. Warto wspomnieć, że projekt nowelizacji rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest omawiany w Unii Europejskiej od kilkunastu lat i dotychczas nie wypracowano wspólnego stanowiska. Z tego względu perspektywa wprowadzenia zmian w akcie z 2004 r. wydaje się nadal odległa.