Odpowiedzialność linii lotniczych za zgubienie zwierzęcia

Podstawy prawne przewozu zwierząt i odpowiedzialności przewoźnika

Przepisy prawa powszechnego w ogóle nie regulują kwestii przewozu zwierząt. W tej materii pozostawiono swobodę przewoźnikom lotniczym, którzy co do zasady określają w swych regulaminach dopuszczalność i zasady przewozu zwierząt. Linia lotnicza nie może natomiast modyfikować swej odpowiedzialności z tytułu zagubienia zwierzęcia. W tym przypadku jednak zwierzęta są traktowane przez prawo przedmiotowo i konieczne jest odwołanie się do przepisów ustalających prawo do odszkodowania od linii lotniczej za zaginięcie bagażu bądź do ogólnych przepisów kodeksu cywilnego.

Konwencja Montrealska a zagubienie zwierzęcia

Prawo do odszkodowania od linii lotniczej za zagubiony bagaż przyznaje Konwencja Montrealska ratyfikowana przez większość państw na świecie. Wydaje się, że uregulowania tej Konwencji można stosować również do zwierząt przyjętych do przewozu jako rejestrowany bagaż. W tym wypadku jednak mowa wyłącznie o obowiązku naprawy szkody przez linię lotniczą w związku ze stricte bagażem – zwierzę trzeba wycenić jak rzecz, a przy tym odpowiedzialność linii lotniczej jest ograniczona do stosunkowo niskiej kwoty.

Odpowiedzialność na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego

Alternatywną podstawą prawną roszczenia pasażera z tytułu zagubienia zwierzęcia przez linię lotniczą są przepisy kodeksu cywilnego, a to przepisy dotyczące odszkodowania czy zadośćuczynienia na zasadach ogólnych. W przypadku odszkodowania ponownie trzeba potraktować zwierzę rzeczowo i ustalić jego wartość materialną (niejako “wartość sprzedażową”), a ponadto można rościć zwrot kosztów związanych z przewozem zwierzęcia (np. opłatę za przewóz zwierzęcia jako rejestrowany bagaż). Niezależnym prawem jest roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. Prawo polskie nie zna zadośćuczynienia pieniężnego za utratę zwierzęcia, jednakże utratę taką można powiązać z naruszeniem zdrowia psychicznego człowieka (utrata zwierzęcia jako źródło cierpień psychicznych). W orzecznictwie polskich sądów są przykłady wyroków przyznających zadośćuczynienie za śmierć zwierzęcia. Analogicznie do tego winno traktować się utratę zwierzęcia.

W przypadku roszczeń o odszkodowanie bądź zadośćuczynienie warto mieć na względzie, że to na właścicielu zwierzęcia spoczywa ciężar dowodu wysokości doznanej szkody czy krzywdy.

Właściwość prawa i jurysdykcja sądów

Konwencja Montrealska obowiązuje w zdecydowanej większości państw, do których można podróżować z Polski, i przepisy tej Konwencji stosuje się bezpośrednio. Nie trzeba więc wówczas wnikać w inne, lokalne przepisy. Chcąc jednak uzyskać wyższe czy szersze odszkodowanie bądź dodatkowo zadośćuczynienie, konieczne jest odwołanie się do przepisów krajowych – zależnych od tego, w którym państwie możemy wnieść pozew. Z powództwem możemy wystąpić przede wszystkim w miejscu siedziby linii lotniczej. Jako że często jednak podróżujemy zagranicznymi liniami, z pozwem możemy wystąpić również w miejscu zaistnienia szkody. Często nie sposób natomiast ustalić, kiedy i gdzie zagubiono zwierzę, stąd ja za właściwe sądy uznałbym te wynikające z umowy przewozu, tj. według miejsca wylotu bądź przylotu. Pozew można wnieść również w miejscu oddziału przewoźnika lotniczego, jeżeli oddział ten miał związek z wykonaniem lotu.

Procedura poszukiwawcza i obowiązki pasażera

Przepisy prawa nie określają żadnych procedur w przypadku zaginięcia zwierzęcia. Toteż oprócz zaangażowania linii lotniczej warto również samodzielnie podjąć poszukiwania – przede wszystkim zgłosić się do obsługi lotniska czy w późniejszym czasie skontaktować się ze schroniskami dla zwierząt w okolicy portu lotniczego.