Gigantyczna awaria Microsoftu. Paraliż na lotniskach i w bankach na całym świecie

Awaria systemów informatycznych Microsoftu miała wpływ zarówno na funkcjonowanie portów lotniczych, jak i bezpośrednio linii lotniczych. Wydaje się bezsporne, że odpowiedzialność przewoźników lotniczych za zaburzenie lotu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest ograniczona, gdy na wykonanie lotu wpływ mają tymczasowe zamknięcie lotniska czy inne utrudnienia występujące w porcie lotniczym. Do tej materii można odnieść wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie C-308/21, w której Trybunał ten orzekł, iż jeżeli port lotniczy jest odpowiedzialny za zarządzanie systemem dostaw paliwa statków powietrznych, to ogólną awarię w zakresie dostawy paliwa można uznać za nadzwyczajną okoliczność. Podobnie w niniejszym przypadku mowa o awarii systemów funkcjonujących w porcie lotniczym oraz przede wszystkim o okoliczności niezależnej od przewoźnika lotniczego i zewnętrznej w stosunku do niego.

Awaria systemów linii lotniczej a nadzwyczajne okoliczności

Nieoczywistą kwestią jest natomiast to, jak oceniać sytuację, gdy lotnisko funkcjonuje prawidłowo, zaś awaria ma wpływ bezpośrednio na wewnętrzne systemy linii lotniczej, zatem gdy loty niektórych przewoźników odbywają się normalnie, a pozostałych są zaburzone. Z jednej strony bogate orzecznictwo TSUE w przedmiocie odpowiedzialności przewoźników lotniczych za usterki techniczne stanowi, że awaria samolotu jako zdarzenie nierozerwalnie związane z działalnością przewozową czy funkcjonowaniem samolotu nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, mimo że usterka to zdarzenie nieoczekiwane i pozostające w pewnym stopniu poza kontrolą linii lotniczej. Podobnie systemy informatyczne wykorzystywane przez przewoźników lotniczych są nieodłączną częścią prowadzonej przez nich działalności, a wybór dostawcy tych systemów jest dobrowolny. Z drugiej strony linie lotnicze nie odpowiadają za zaburzenie lotu, gdy na jego wykonanie wpływ miała wada konstrukcyjna, czyli jednakowa usterka techniczna występująca w szeregu maszyn lotniczych. Podobnie awaria systemu informatycznego w niniejszym przypadku była uniwersalna – miała taki sam charakter i wpływ na wszystkie linie lotnicze korzystające z usług Microsoftu. Stąd prawo nie daje jednoznacznej odpowiedzi w omawianej sytuacji, a każdy przypadek będzie oceniany indywidualnie przez sąd.

Obowiązki przewoźnika po ustaniu awarii a prawa pasażera

Niemniej niezależnie od przyczyny zaburzenia lotu przedmiotem oceny są także racjonalne środki podjęte przez przewoźnika lotniczego po ustaniu nadzwyczajnej okoliczności, czyli w niniejszym przypadku po ustaniu awarii i przywróceniu funkcjonowania ruchu lotniczego. Jeżeli przewoźnik lotniczy zwleka z wykonaniem opóźnionego lotu albo zagwarantowaniem lotu alternatywnego, mimo że loty odbywają się już normalnie, może to stanowić podstawę do uzyskania odszkodowania na gruncie rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Ocena działań podjętych przez przewoźnika lotniczego jest jednak bardzo indywidualna i przepisy prawa czy orzecznictwo TSUE nie określają dokładnie, kiedy można uznać, że przewoźnik lotniczy takich racjonalnych środków nie podjął. Warto również zasygnalizować, iż pasażer w każdym przypadku znacznego zaburzenia lotu ma prawo do zwrotu pełnego kosztu biletu, zmiany rezerwacji na lot alternatywny w dogodnym dla siebie terminie bądź zmiany rezerwacji na najbliższy dostępny lot alternatywny.