Dopłaty do biletów lotniczych a francuski podatek ekologiczny

Pobieranie dodatkowej opłaty od pasażerów przez linie lotnicze w związku ze wzrostem wysokości tzw. podatku ekologicznego we Francji byłoby zasadne, gdyby podatek ten był nałożony bezpośrednio na pasażerów, a przewoźnik lotniczy pełniłby jedynie rolę pośrednika w jego odprowadzaniu – tak jak ma to analogicznie miejsce np. w przypadku opłaty miejscowej (klimatycznej) w Polsce, gdzie turyści płacą podatek za pośrednictwem właścicieli obiektów noclegowych. We Francji jednak podatek od lotów, mimo że pośrednio może wpłynąć na sytuację pasażerów poprzez uwzględnienie go w cenach biletów, jest formalnie zobowiązaniem nakładanym na przewoźników. W związku z tym aktualne próby obciążania pasażerów dodatkowymi opłatami już po zakupie i uiszczeniu ceny biletu stanowią jednostronną modyfikację jednego z kluczowych elementów treści umowy przewozu, czego prawna skuteczność może budzić wątpliwości, zwłaszcza w kontekście statusu konsumenta pasażerów.

Ryzyko gospodarcze przewoźnika a zmiana ceny biletu

Podwyżka podatku ekologicznego nie jest przede wszystkim na tyle istotna, by mogła stanowić podstawę do pobierania dodatkowych opłat od pasażerów. Tylko w wyjątkowych przypadkach zmiana okoliczności faktycznych mogłaby uzasadniać zmianę treści umowy (np. gdyby groziło przewoźnikowi powstanie rażącej straty) i to nie w sposób jednostronny, jak to obecnie czynią linie lotnicze. Sprzedaż biletów lotniczych na wiele dni przed planowym wylotem jest ryzykiem przewoźnika. Jednakowo mogłoby dojść do nagłej zmiany kursu waluty czy kosztu danej usługi bądź danych zasobów, a mimo to okoliczności te nie wpływają następczo na zmianę ceny już opłaconego biletu. Zmiana wysokości omawianego podatku nie była również okolicznością niedającą się przewidzieć – podwyżka była zapowiadana od wielu miesięcy. Już w listopadzie 2024 r. Ryanair krytykował plany francuskiego rządu w tym zakresie. Z kolei powoływanie się przez przewoźników lotniczych na postanowienia własnego regulaminu, które mają uprawniać do pobierania nieprzewidzianych opłat czy podatków, niezależnie od kwestii prawnej skuteczności tych zapisów nie powinny one znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku, gdzie – jak już wspomniano – mowa nie o podatku obciążającym pasażera, a przewoźnika lotniczego.

Co może zrobić pasażer, od którego zażądano dopłaty?

W praktyce jednak pasażerowie stają przed trudnym wyborem, ponieważ niektórzy przewoźnicy lotniczy uzależniają możliwość odbycia lotu od uiszczenia dodatkowej opłaty. Nawet uznając brak zasadności takiego działania, przewoźnicy lotniczy pozostają w pozycji siły. Nie ma bowiem realnych narzędzi, aby zmusić przewoźnika do wpuszczenia na pokład pasażera, który nie uiścił opłaty dodatkowej. W tej sytuacji najlepszym rozwiązaniem wydaje się dokonanie opłaty przez pasażera, a następnie dochodzenie jej zwrotu na drodze postępowania reklamacyjnego czy sądowego jako pobranej bez ważnej podstawy prawnej. W przeciwnym wypadku pasażerowie, aby odbyć podróż, musieliby kupić bilet lotniczy u innego przewoźnika i żądać zwrotu różnicy w cenie między pierwotnym a nowym biletem. Albo mogliby po prostu zrezygnować z podróży i otrzymać zwrot kosztu biletu.